Καθαρά
Δευτέρα,αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Την Κυριακή το βράδυ η
συγνώμη και από την επομένη, ημέρα πένθους και νηστείας σωματικής, αλλά
κυρίως όμως πνευματικής. Η εκκλησία μας
πενθεί και αρχίζει με πολύωρες κατανυκτικές ακολουθίες και
προσευχές. Οι περισσότεροι όμως από μας τους ορθοδόξους χριστιανούς
ακολουθούμε λαϊκές παραδόσεις και όχι θρησκευτικές. Έτσι λοιπόν οι
χριστιανοί μας θα βγουν στην ύπαιθρο με τα λεωφορεία, με τα αυτοκίνητά
τους, θα το στρώσουν στο γλέντι, στο χορό και στη μέθη, την οποία όπως
ακούμε στο Αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής της Τυρινής την καυτηριάζει ο λόγος του
Θεού…
Βέβαια, το να υψώσουν τα παιδιά το
χαρταετό τους αυτό δεν είναι κακό, που θα γιορτάσουν τα κούλουμα και
άλλα έθιμα…θα μείνουν όμως, και αυτό είναι σημαντικό, μακριά από
αυτό που ζητά αυτή την ημέρα η Ορθόδοξος Εκκλησία μας. Αρκετοί θα
νηστέψουν με άλαδες τροφές, και άλλοι θα κάνουν μονοήμερη ή διήμερη ή
και τριήμερη νηστεία. Ακόμα όσοι μπορούν μόνο με νερό και αντίδωρο. Και
αυτή είναι η πρώτη καλή αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Καθαρά Δευτέρα
είναι ημέρα πένθους.
Η εκκλησία μας και όλοι οι ναοί
ενδύονται με μαύρα ή μόβ καλύμματα. Ακόμα και τα κανδήλια μας γίνονται
πένθιμα. Μετά από την βραδινή συγνώμη στους ιερούς ναούς και
στις οικογένειες όπου υπάρχει η ευλαβής αυτή συνήθεια, όλοι οι σωστοί
ορθόδοξοι χριστιανοί, θα καλλιεργήσουν περισσότερο τη μετάνοια. Διότι
ανοίγεται ένα στάδιο 49 ημερών πνευματικών αγώνων ( το
στάδιο των αρετών «ηνέωκται» ) δια μέσου των
οποίων καλούνται οι χριστιανοί να συμμετάσχουν στο Πάθος του Χριστού
μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα.
Δεν μπορούμε να υποδεχτούμε τον Νυμφίο
Χριστόν ψυχικά απροετοίμαστοι. Σωματικά δεν μπορούμε έτσι κι αλλιώς,
διότι κουβαλάμε χίλιες δυο αρρώστιες ο καθένας, και οι περισσότεροι από
μας είμαστε άρρωστοι και ανήμποροι. Μπορούμε όμως να προετοιμαστούμε
πνευματικά με αυστηρή πνευματική νηστεία. Και πρώτον, με εγκράτεια της γλώσσας. Όχι κρίσεις και όχι κατακρίσεις. Δεύτερον, με νηστεία των σωματικών μας αισθήσεων και τρίτον
με νηστεία των λογισμών, των ακαθάρτων σκέψεων, των αισχρών νοημάτων
και των πονηρών φαντασιών. Η τριπλή αυτή νηστεία είναι νηστεία παθών.
Δηλαδή, καλούμαστε σε αυστηρή πνευματική νηστεία εναντίον των παθών μας.
Και πρέπει να τα σκοτώσουμε τα πάθη μέσα
μας. Γι’ αυτό και λέμε ότι η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αλλά
όπως και κάθε άλλη νηστεία, Τετάρτης, Παρασκευής, Χριστουγέννων,
Δεκαπενταυγούστου και λοιπά, είναι κυρίως η τριπλή πνευματική νηστεία
που αναφέραμε, και αυτή η νηστεία είναι παθοκτόνος και όχι σωματοκτόνος.
Δεν σκοτώνουμε δηλαδή, το σώμα μας που είναι ναός του Παναγίου
Πνεύματος, αλλά τα πάθη μας. Η εκκλησία μας, μας συνιστά και μας
προτρέπει να καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό
σαρκός και πνεύματος.
Τις δε λαμπάδες των ψυχών μας, να τις
στολίσουμε, να τις ευπρεπίσουμε με έργα αγάπης, ελεημοσύνης, φιλοξενίας,
με έργα που να έχουν το πνεύμα μέσα της επιείκειας, της
συγχωρητικότητος, της ταπεινοφροσύνης. «Μη κατεσθίοντες τον πλησίον τη
συκοφαντία και τη κατακρίση». Το λέει αρχαία ε; πιστεύω να το
καταλάβατε. Δηλαδή, να μη καταξεσχίζουμε και να μη κατατρώγουμε τις
σάρκες του πλησίον, του αδελφού μας, του συνανθρώπου μας. Με τι; Με τις
συκοφαντίες και τις κατακρίσεις. Ο πλησίον μπορεί να είναι
οποιοσδήποτε…να είναι ο φίλος, να’ ναι ο γνωστός, να’ ναι ο γείτονας,
να’ ναι ο συγγενής, να’ ναι ο παπάς σας…κι εγώ μέσα, να’ ναι ο Δεσπότης,
να’ ναι ο γιατρός, να’ ναι ο συνεργάτης, να’ ναι ο προϊστάμενος, να’
ναι το παιδί μας, να’ ναι ο σύντροφός μας, να’ ναι ο βουλευτής, ο
υπουργός, ο υπάλληλος, και κάθε χριστιανός.
Σκοπός μας είναι λοιπόν να σκοτώσουμε
και να διαλύσουμε κάθε πάθος, κάθε κακία και κάθε πονηριά από μέσα μας.
Και με άλλο κατανυκτικότατο τροπάριο, η Εκκλησία μας απευθύνεται στην
ψυχή του καθενός από μας, στη δική σας ψυχή αλλά και στη δική μου ψυχή…
και φωνάζει: «Νίψον ψυχή μου.. », «πλύσου ψυχή μου… », «Νίψου…. » και
ψυχή σου και ψυχή όλων… «Νίψον, γρηγόρησον, στέναξον, δάκρυσον, βόησον
δια προσευχής (και δια της διπλής νηστείας πνευματικής και της κατά
δύναμιν σωματικής) όλων των της αμαρτίας και των παθών σου φόρτον
απόρριψον». Όλο το βάρος που φέρνεις πάνω στους ώμους σου και πάνω στην
καρδιά σου και στην ψυχή σου…το βάρος αυτό το τεράστιο, το μεγάλο, το
ασήκωτο από την αμαρτία και τα πάθη…να το απορρίψεις.
Πώς όμως; Και απαντάει η
Εκκλησία, στο ίδιο τροπάριο… «Τη θερμή μετανοία». Με την ολόθερμη, με
την ολοζώντανη, με την αληθινή μετάνοια. Με αυτόν τον τρόπον
απορρίπτεται το βάρος της αμαρτίας και των παθών. Να λοιπόν, τι μας
διδάσκει και σε τι μας προτρέπει η αρχή της πρώτης ημέρας της Μεγάλης
Τεσσαρακοστής.. Αλλά και στο μεγάλο απόδειπνο θα ακούσουμε την μεγαλοπρεπέστατη προειδοποίηση της
Εκκλησίας μας. Δεν είναι μόνο μεγαλοπρεπής, είναι και αυστηρά
προειδοποιητική: «Ψυχή μου, ψυχή μου, ανάστα, τι καθεύδεις;»
Ψυχή μου, λέει, ψυχή μου, σήκω αμέσως επάνω, σήκω όρθια, στάσου όρθια και μάλιστα γρήγορα, τώρα αμέσως. Γιατί
κοιμάσαι τόσο βαριά τον ύπνο της αμαρτίας; Γιατί αμελείς τον πνευματικό
σου αγώνα που αφορά τη σωτηρία σου; Γιατί καθυστερείς στο να πολεμάς
εναντίον των παθών σου; Γιατί κοιμάσαι; Ξύπνα
επιτέλους! Δε βλέπεις ότι πλησιάζει το τέλος σου; Δε βλέπεις ότι σήμερα,
αύριο, μεθαύριο φεύγεις απ’αυτή τη ζωή, πεθαίνεις; Ψυχή μου, ψυχή μου,
θα βρεθείς είτε το θέλεις είτε δεν το θέλεις, είτε σ’αρέσει είτε δε
σ’αρέσει μπροστά στο φοβερό κριτήριο του Αγίου Θεού. Και τότε;…μέλλεις
θορυβείσθαι. Και τότε θα θορυβηθείς, θα φοβηθείς, θα τρομάξεις.
Γι’αυτό πριν είναι αργά «Νίψον,
ψυχή μου, γρηγόρησον, στέναξον, δάκρυσον, μετανόησον» και τότε φώναξε
δυνατά και με όλη σου την καρδιά «Ο Θεός μου ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ»,
«’Ημαρτον στον ουρανόν και ενώπιόν Σου», «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με
ότι η ψυχή μου κακώς δαιμονίζεται μέσα της, από τα δικά μου τα πάθη και
τις δικές μου κακίες». «Μνήσθητί μου Κύριε όταν έρθεις εν τη βασιλεία
Σου». «Κύριε, Κύριε, δώρισέ μου..του οράν τα εμά πταίσματα και μη
κατακρίνειν ουδέποτε τον αδελφόν μου». Έτσι κλείνει κάθε Μεγάλη
Σαρακοστή και κάθε από τις Ώρες που διαβάζουμε.
Υπάρχουν λοιπόν πάθη που κάθε μέρα μας
βασανίζουν, υπάρχουν αδυναμίες που καθημερινώς μας ταλαιπωρούν, υπάρχουν
κακίες και πονηριές που μαυρίζουν τις σκέψεις μας και σκοτίζουν το νου
μας. Πολλά τα αγκάθια της ψυχής μας που θέλουν τη φωτιά του Αγίου
Πνεύματος για να καούν και να εξαφανιστούν τελείως. Και η φωτιά αυτή
είναι η αληθινή μετάνοια, είναι τα δάκρυα της μετανοίας και στην
προσευχή και ιδιαίτερα στο πετραχήλι του πνευματικού.
Για να πάρει όμως φωτιά η προσευχή μας, αυτή η προσευχή που κάνουμε κάθε μέρα, αυτό το μικρό κομποσχοινάκι, αυτό το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» πρέπει να γίνεται και αυτό με πνεύμα μετανοίας. Αλλά
και ο εκκλησιασμός μας πρέπει να έχει τη θερμότητα της μετανοίας. Και όταν
κοινωνούμε των αχράντων μυστηρίων να μην προσερχόμαστε μόνο μετά φόβου
Θεού, πίστεως και αγάπης, αλλά και με μετάνοια αληθινή.
Και την Αγία Γραφή όταν τη μελετάμε,
πρέπει η καρδιά μας να πυρπολείται όχι μόνο από τη ζέουσα πίστη ότι
αυτός είναι ο αληθινός λόγος του Θεού, αυτή είναι η αλήθεια που σώζει,
αλλά και από τη μετάνοια. Πολύ περισσότερο η μετάνοια οφείλει να μας
διακατέχει ψυχοσωματικά στο μεγάλο μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως.
Αλλά και η πολλαπλή μας νηστεία, κυρίως η πνευματική, στις αισθήσεις και
στη γλώσσα και στους λογισμούς και ύστερα η σωματική όπως είπαμε, διότι
έχουμε πολλές ασθένειες θα πρέπει και αυτή να μπολιάζεται με το πνεύμα
της μετανοίας. Και τότε… και μόνο τότε θα λάβουμε πλουσιοπάροχα την
άφεση των αμαρτιών. Και η ψυχή μας θα καθαριστεί, θα γίνει πεντακάθαρη
σαν το πανάλευκο χιόνι.
Με αυτές τις σκέψεις ευχόμαστε σε όλους σας καλή
Αγία Καρποφόρα και Ευλογημένη Τεσσαρακοστή και καλό Παράδεισο.
